BERAWİRDKİRİNA DESTPÊKA ROJNAMEGERÎ Û EDEBİYATA MODERN A KURDÎ Û TİRKÎ

AHMET KAN

Kurte

Bi giştî rojnamegerî û berhemên edebî, ji mercên civakî, sîyasî, çandî û dîrokî zerar an sûd werdigirin. Wek ku tê zanîn cihê destpêka rojnamegerî û edebiyata modern a Kurdî (kumancî) û Tirkî (Osmanî) paytexta dewleta Osmanî Stenbol bûye. Ji ber vê hevparîya cihê destpêka rojnamegerî û edebiyata modern a Kurdî û Tirkî berawirdkirina berhemên van her du zimanan (Tirkiya Osmanî ku zimanê desthilatdaran e û Kurdîya ku ji ber qedexeyan li sirgûnê dest bi weşanê kiriye) dê lêkolînek balkêş derbixe holê.

 sereke: berawirdkirin, destpêk, rojnamegerî, edebiyata modern, Kurdî (kurmanci), Tirkî (osmanî), Stenbol.

Öz

Genel olarak gezetecilik modern edebiyatın oluşumunda olumlu rol oynamıştır. Gazetecilik ve modern edebiyat özellikle Avrupada (Batı ülkeleri) belli sosyal, politik, kültürel ve tarihi koşullar sonucu ortaya çıkmıştır. Osmanlı Türkçesi ve Kürtçe’nin Kurmancî lehçesine Osmanlı İmparatoluğunun başkenti İstanbul merkez olmuştur. Bu iki dildeki gazetecilik ve modern edebiyat oluşumunda devletin rolü faklı olmuştur. Bir tarafa devlet destek olurken diğerine yasaklarla engel olmaya çaba göstermiştir. Bu iki dildeki gazetecilik ve modern edebiyatlarının başlangıçlarını karşılaştırmak ilginç olacaktır.

 Kelimeler: gazetecilik, modern edebiyat, karşılaştırma, Osmanlı Türkçesi, Kürtçenin Kurmancî lehçesi, İstanbul.

Abstract

In general, journalism played a positive role in the formation of modern literature. Journalism and modern literature emerged as a result of certain social, political, cultural and historical conditions, especially in Europe (Western countries). Istanbul, the capital of the Ottoman Empire, has been centere Kurmanji dialect of Kurdish and Ottoman Turkish. The role of the state was different in the formation of journalism and modern literature in these two languages. While the state supported one side, it tried to prevent the other with bans. It will be interesting to compare the beginnings of journalism and modern literature in these two languages.

Keywords: compare, journalism, modern literature, Kurdish (Kurmanji), Ottoman Turkish