NÜBÜVVET İLE İLGİLİ BAZI HUSUSLAR (EBÛ ALİ EL-CÜBBÂÎ (Ö. 303/916) ÖZELİNDE)

Ömer fidanboy

Özet

İslâmî ilimler kelâm (i‘tikâd), fıkıh ve tasavvuf olmak üzere üç temel doktrin üzerine kurulmuştur. Çalışmamızın ana konusu olan nübüvvet, kelâm ilminin üç temel esaslarındandır. Her ne kadar ilk dönem kelâm eserlerinde nübüvvet konusu pek fazla yer almasa da sonraki dönemlerde Yahudî ve Hıristiyanlarla yapılan tartışmalar,  Şiâ’nın imamet anlayışı, Mu‘tezile’nin nübüvvet algısı, filozofların bu konudaki düşünceleri ve nübüvveti inkâr edenlerin ortaya çıkması gibi nedenlerin etkisiyle nübüvvet kelâm eserlerinde önemli bir yer edinmiştir. Nübüvvet meselesinin önemli hususlarından biri de konu ile ilgili kavramlardır. Genel olarak kavramlar zihniyetlerin algılanabilmesinin temel anahtarlarıdır. Bu sebeple bir konuyu tam olarak kavrayabilmek için onunla ilgili kavramlara hâkim olmak gerekir. Fakat kavramlar zaman içerisinde anlam erozyonuna uğradıklarından ait oldukları dönem göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir.

Çalışmamızda Basra Mu‘tezilesi liderlerinden Ebû Ali el-Cübbâî’nin nübüvvet ile ilgili bazı düşüncelerini ve yaşamış olduğu zaman diliminde nübüvvet ile ilgili kavramların nasıl değerlendirildiğini inceledik.

Anahtar Sözcükler:

Nübüvvet, Nebî, Resûl, Ebû Ali el-Cübbâî

Summary

Islamic sciences are founded on three basic doctrines: kalam (itikat), fiqh and mysticism. Prophethood, which is the main subject of our study, is one of the three basic principles of theology. Although the subject of prophethood does not take much place in the first term theological works, discussions with Jews and Christians in the later periods, the understanding of Shia’s imam, the sense of prophethood of Mu’tezile, the philosophers’ thoughts about this issue and the emergence of those who deny prophethood. has gained an important place in kalam works. One of the important aspects of the prophethood issue is the related concepts. Generally, concepts are the main keys to the perception of mentalities. For this reason, in order to fully grasp a subject, it is necessary to master the concepts related to it. However, since the concepts have undergone meaning erosion over time, they should be evaluated considering the period they belong to.

In our study, we examined some of the thoughts about the prophethood of Abu Ali al-Cubbaî, one of the leaders of the Basra Mu‘tzilesi, and how the concepts related to prophethood were evaluated during his time.

Key words: Prophethood, Nebî, Messenger, Abu Ali al-Cubbai