BABA TÂHİR’İN HAYATI, ESERLERİ, TASAVVUF VE SEYR U SÜLÛK KAVRAMLARINA YAKLAŞIMI

Ar. Gör. Abdulkerim Çelenk

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

abdulkerim.celenk450@gmail.com

Orcid: 0000-0003-0573-2801

Özet

Tabakât türü eserlerde Baba Tâhir hakkında bir bilgiye rastlanmamaktadır. Bundan dolayı onun hayatı hakkında elimizde yeterli ve doyurucu bilgiler mevcut değildir. Buna karşılık Baba Tâhir’i genel itibariyle menkıbevî hayatından öğrenmekteyiz. Râvendî’nin Râhetus’-sudûr adlı eserinde Baba Tâhir ile ilgili aktarmış olduğu rivayet ise şimdiye kadar aksi ortaya konulamamış tarihi bir bilgi niteliği taşımaktadır. Bu bilgi bizlere Baba Tâhir’in yaşadığı dönem ile ilgili belli bir fikir sunmaktadır. Buna göre diyebiliriz ki mutasavvıfımız Büveyhiler’in hâkimiyeti altında bulunan Kâkûyî hanedanlığının hüküm sürdüğü yıllarda yaşamış, Tuğrul Bey’le görüşmesi esas alındığında da Büyük Selçukluların ilk yıllarına şahit olmuştur. Netice itibariyle onun, 447/1055 ya da daha ileri bir tarihe kadar yaşadığı söylenebilir. Baba Tâhir’in yirmi üçe yakın eser kaleme aldığı söylenmektedir. Ancak bunlardan sadece iki tanesi günümüze ulaşmıştır. Söz konusu eserleri dûbeyit tarzında dile getirmiş olduğu şiirleri ve tasavvufa dair kaleme almış olduğu el-Kelimâtu’l-kısâr’ından müteşekkildir. Dûbeytî tarzında yazmış olduğu şiirleri dilden dile dolaşmış ve üzerine birçok çalışma yapılmıştır. el-Kelimâtu’l-Kısâr ise tasavvuf terimlerini özlü sözlerle açıklamakta ve bu yönüyle de hikemiyyât geleneğinin bir uzantısı sayılabilecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Baba Tâhir, Râvendî, Dûbeyit, Hikemiyyât